Hj÷rleifur Guttormsson 7. mars 2001

HnattvŠ­ing og heilbrig­i

┴ ■essum vetri hafa margir vakna­ upp vi­ vondan draum. MatvŠlai­na­ur heimsbygg­arinnar er a­ reka sig ß hindranir sem margir hafa a­ vÝsu vara­ vi­ en lÝti­ mark hefur veri­ teki­ ß af valdh÷fum og ■rřstihˇpum. BakterÝur og veirur og ■a­an af minni lÝfeindir eru n˙ a­ knřja menn til a­ staldra vi­ Ý feig­arflani hnattvŠ­ingar sem kn˙in er ßfram af efnalegri grŠ­gi en litlum hyggindum. Hvarvetna blikka n˙ rau­ ljˇs gegn ˇheftum vi­skiptum heimshorna ß milli me­ lifandi dřr og afur­ir ■eirra: K˙ari­a, gin- og klaufaveiki, salmˇnellusřking, campřlˇbakter, listerÝa, svÝnapest og smitsj˙kdˇmar tengdir laxeldi, ■ennan lista er hŠgt a­ margfalda og st÷­ugt bŠtast vi­ nřir vßbo­ar. HugmyndafrŠ­in sem magna­ hefur upp ■essar pestir er hin sama og rutt hefur hnattvŠ­ingu brautina ß ÷­rum svi­um, ekki sÝst ˇheftum fjßrmagnsflutningum. Hugmyndir studdar hagfrŠ­i um verkaskiptingu og ˇhefta samkeppni Ý heims■orpinu sem tryggja eigi sem lŠgst v÷ruver­ ßn tillits til aflei­inga a­ ÷­ru leyti er a­ steyta ß skerjum sem m÷rgum voru hulin. MatvŠlai­na­ur heimsins er n˙ Ý klˇm nokkurra fj÷l■jˇ­arisa sem segja rÝkisstjˇrnum og Al■jˇ­avi­skiptastofnuninni (WTO) fyrir verkum. Ůa­ ver­ur ekki einfalt mßl a­ sn˙a taflinu vi­ en Ý raun getur veri­ um lÝf e­a dau­a a­ tefla.

HagkvŠmni stŠr­arinnar

Fßtt hefur haft jafn rˇttŠk samfÚlagsleg ßhrif og breytingar ß landb˙na­arframlei­slu sem tryggja eiga frambo­ ß ˇdřrri fŠ­u ß alsnŠgtabor­i Vesturlanda. Hef­bundinn fj÷lskyldub˙skapur hefur or­i­ ˇar­bŠr og sveitafˇlk flosna­ upp Ý stˇrum stÝl og leita­ Ý ■Úttbřli. BŠndabřlum Ý Bretlandi hefur t.d. fŠkka­ um fjˇr­ung ß sÝ­asta ßratug. ١ eru breytingar eftirstrÝ­sßranna ß Vesturl÷ndum smßrŠ­i hjß ■vÝ sem Ý vŠndum er Ý l÷ndum ■ri­ja heimsins ef fram fer sem horfir en ■ar břr meirihluti fˇlks enn Ý strjßlbřli. Fj÷l■jˇ­afyrirtŠkin ß matvŠlamarka­i vinna a­ ■vÝ a­ kippa fˇtum undan hef­bundnum b˙skaparhßttum einnig Ý ■eim hluta heimsins og beita ■ar fyrir sig erf­abreyttum matvŠlum og einkaleyfum ß ˙tsŠ­i og framlei­sluv÷rum. I­nvŠ­ing landb˙na­ar me­ sÝstŠkkandi framlei­slueiningum og ˇdřrum prˇteÝngj÷fum eru drifkraftar ■essarar ■rˇunar. Hin hli­in eru sÝstŠkkandi eymdarhverfi borga ■ar sem n˙ ■egar b˙a tugmilljˇnir. Hvorttveggja er a­ ver­a grˇ­rarstÝa sj˙kdˇma jafnt Ý dřrum sem m÷nnum og ekki bŠtir vannŠring ˙r skßk.

Vi­skiptin me­ landb˙na­arafur­ir

Hluti af feig­arflaninu eru ˇheft e­a "frjßls" vi­skipti me­ landb˙na­arafur­ir sem kn˙in voru fram Ý GATT-samningum og n˙ undir merkjum Al■jˇ­avi­skiptastofnunarinnar oft ßn nokkurs tillits til gŠ­a og hollustu e­a ÷ryggis gagnvart sj˙kdˇmum. Innri marka­ur Evrˇpusambandsins er hluti af ■essari ■rˇun. LÝfrŠn rŠktun og sta­bundnir marka­ir hafa hvarvetna ßtt undir h÷gg a­ sŠkja. Neytendasamt÷k hafa vÝ­a or­i­ fˇrnarl÷mb ■essarar hugmyndafrŠ­i. Ekki er langt sÝ­an Ýslenskur utanrÝkisrß­herra stˇ­ fyrir ˇl÷glegum innflutningi kj˙klinga og kratar bo­u­u h÷mlulausan innflutning landb˙na­arvara. ═ ■essu efni eins og ß ÷­rum svi­um hafa frjßlshyggjupostular Štla­ sÚr a­ setja heiminn Ý eina skßl og beita fyrir sig almennum ˇskum eftir ˇdřrri matv÷ru. LÝfheimurinn ekki sÝst hinn smßsŠi lŠtur hins vegar illa a­ kr÷funni um verkaskiptingu og hagkvŠmni stŠr­arinnar. A­ ve­i eru ■au gŠ­i sem felast Ý hollustu og sŠmilega heilbrig­u umhverfi.

Hj÷rleifur Guttormsson

 

 


Til baka | | Heim