Hj÷rleifur Guttormsson 11.aprÝl 2001

Trektin mikla vi­ Kßrahnj˙ka
Mestu nßtt˙ruspj÷ll ═slandss÷gunnar
┴lver Rey­arßls samfÚlagsleg sprengja

N˙ um sumarmßlin senda Ýslensk stjˇrnv÷ld frß sÚr ˇvenjulegar kve­jur sem var­a alla ═slendinga, alda og ˇborna. Um er a­ rŠ­a ߊtlanir Landsvirkjunar og Rey­arßls um mestu nßtt˙ruspj÷ll sem nokkru sinni hafa veri­ kynnt ß ═slandi og ■ˇtt vÝ­ar vŠri leita­. Ůetta eru hugmyndirnar um stˇri­juframkvŠmdir ß Austurlandi undir nafninu risaßlver ß Rey­arfir­i og Kßrahnj˙kavirkjun sem gert er rß­ fyrir a­ sjßi ßlverinu fyrir raforku. Um svipa­ leyti stˇ­ til a­ kynna stˇri­juߊtlanir Ý Hvalfir­i me­ mikilli stŠkkun Nor­urßls en einhver bi­ ver­ur ß ■vÝ ■ar e­ Landsvirkjun gat a­ svo st÷ddu a­eins fari­ me­ hßlfkve­nar vÝsur um orku÷flun. ١ fer fyrirtŠki­ ekki leynt me­ a­ virkjanir sem tengjast Ůjˇrsßrverum sÚu ■ar efstar ß bla­i.

Stˇrfelld aukning grˇ­urh˙salofts

┴lverksmi­jan sem rß­ger­ er ß Rey­arfir­i er n˙ mi­u­ vi­ um 400 ■˙sund tonna ßrsframlei­slu Ý tveimur ßf÷ngum, ■ar sem sß fyrri vŠri 260 ■˙sund tonn. Raforkan sem h˙n kallar ß er meira en samanlagt fengist frß Kßrahnj˙kavirkjun me­ J÷kulsß ß Dal, J÷kulsß Ý Fljˇtsdal og Kelduß sem bakhjarla og hr÷kkva ■essi vatnsf÷ll ekki til! Til ■essarar einu verksmi­ju ■yrfti um 5 teravattstundir af raforku en heildarframlei­sla ß ÷llu ═slandi nemur n˙ um 7 teravattstundum ß ßri. Fyrir utan sta­bundna mengun Ý Rey­arfir­i myndi ■essi eina verksmi­ja auka losun grˇ­urh˙salofttegunda frß ═slandi um meira en fjˇr­ung.

Verksmi­ju sem ■essari myndi fylgja samfÚlagsleg r÷skun Ý bygg­um Austurlands sem enginn sÚr fyrir endann ß. Ůar vi­ bŠtast umsvifin ß byggingartÝma orkumannvirkja og verksmi­ju. Eftir stŠ­i gj÷rbreytt Austurland bundi­ ß klafa eins stˇrfyrirtŠkis sem rß­a myndi l÷gum og lofum um alla framvindu ß svŠ­inu. SamfÚlagsleg ßhrif ■essa eru andhverfa ■ess sem hŠgt er a­ fella undir hugtaki­ sjßlfbŠr ■rˇun.

Nßtt˙rufarsr÷skunin ˇbŠtanleg

Erfitt getur veri­ fyrir ■ß sem lÝtt ■ekkja til Austurlands og svŠ­a nor­an Vatnaj÷kuls a­ gera sÚr Ý hugarlund alla ■ß r÷skun sem fylgja myndi orkumannvirkjunum. Kßrahnj˙kavirkjun er blekkjandi heiti, ■vÝ a­ ß bak vi­ hana standa yfir 20 vatnsf÷ll sem leidd yr­u inn Ý jar­g÷ng a­ virkjuninni. Ůannig virkar Kßrahnj˙kavirkjun eins og 50 kÝlˇmetra vÝ­ trekt sem taka ß vi­ ÷llu vatni frß Hraunum Ý austri vestur a­ vatnasvi­i J÷kulsßr ß Fj÷llum. StŠrstu augljˇsu ßhrifin eru af flutningi J÷kulsßr ß Dal (J÷klu) austur Ý Lagarfljˇt. SlÝkir vatnaflutningar eru ˇ■ekktir ß ═slandi og ■arf lÝklega allt austur Ý SÝberÝu til a­ finna samj÷fnu­. Lagarfljˇt og FljˇtsdalshÚra­ yr­u aldrei s÷m eftir slÝkt hervirki. Hafrahvammaglj˙fur, stŠrsta glj˙fur ß ═slandi, yr­i rofi­ me­ 190 metra hßum vegg og tvŠr stˇrar stÝflur a­ auki loku­u hli­ard÷lum til a­ halda a­ Hßlslˇni. Vatnsbor­ssveiflan Ý ■essu 60 ferkÝlˇmetra lˇni myndi ver­a yfir 70 metrar. Farvegir fj÷lda ßa yr­u a­ mestu vatnslausir. Ůß eru ˇtalin ßhrif tveggja 400 kÝlˇvolta rafmagnslÝna til Rey­arfjar­ar. Fljˇtsdalur, Skri­dalur, ١rudalur og Rey­arfjar­arbotn yr­u lag­ir undir ■essi hervirki sem tŠkju allan ljˇma af fagurri nßtt˙ru ■essara dala.

Vi­br÷g­ almennings skipta mßli

Rß­st÷fun meiri raforku en or­i­ er Ý ■ungai­na­ hÚrlendis er glaprŠ­i, ˇhß­ ■vÝ hvar ß landinu hann er ßforma­ur. Fˇrnarkostna­urinn sem af ■essu hlytist fyrir Austurland er slÝkur a­ aldrei yr­i fyrir bŠtt. Samj÷fnu­urinn vi­ a­ nřta umrŠdd hßlendissvŠ­i sem ˇsnortin vÝ­erni og hluta af Vatnaj÷kuls■jˇ­gar­i er eins og svart og hvÝtt, einnig Ý efnahagslegu tilliti til framtÝ­ar liti­. Hervirkin sem stjˇrv÷ld n˙ rß­gera eru enn a­eins ß teiknibor­i. Ůa­ er undir vi­br÷g­um almennings ß nŠstunni komi­ hvort ■au ver­a anna­ og meira en pappÝrsgagn.

Hj÷rleifur Guttormsson

 

 


Til baka | | Heim