Hj÷rleifur Guttormsson 11. maí 2001

Landsvirkjun leikur tveim skj÷ldum

Ëskar sjßlfstŠ­s umhverfismats ß Kßrahnj˙kavirkjun en rÚttlŠtir umhverfisspj÷llin me­ meintum hagna­i af hugsanlegri ßlverksmi­ju Rey­arßls!

HÚr ß eftir eru reifu­ fyrstu ßhrif eftir lestur matsskřrslu Landsvirkjunar.

Komin er ˙t skřrsla Landsvirkjunar um mat ß umhverfisßhrifum Kßrahnj˙kavirkjunar. ═ henni birtast ni­urst÷­ur af vi­amiklum rannsˇknum sem sta­i­ hafa yfir um eins ßrs skei­ og eiga sumar lengri a­draganda. Af lestri skřrslunnar og fylgigagna hennar skřrist margt um ■au gÝfurlegu umhverfisßhrif sem umrŠdd risavirkjun hef­i ß nßtt˙ru landsins, hßlendi­ nor­an Vatnaj÷kuls og FljˇtsdalshÚra­. Er ■ˇ ekki allt undir Ý skřrslunni, ■vÝ a­ ß­ur hafa komi­ til mats tvŠr risaraflÝnur frß rafst÷­ Ý Fljˇtsdal til Rey­arfjar­ar. HÚr er a­ m÷rgu leyti um tÝmamˇtavinnu a­ rŠ­a, svo umfangsmikil sem h˙n er og a­ m÷rgu leyti vel til vanda­. ١ er ljˇst a­ rannsˇknarli­i H÷nnunar hf hefur fyrir h÷nd Landsvirkjunar ekki tekist a­ lřsa sem skyldi inn Ý řmsa kima ■essa marg■Štta mßls og ß ■a­ me­al annars vi­ um rß­ger­a Hraunaveitu, samfÚlagslega ■Štti, ■jˇ­hagsleg ßhrif og a­ra kosti Ý landnotkun. Sumt af ■essu telur Landsvirkjun raunar ekki Ý sÝnum verkahring og anna­ skal a­ hennar mati leynt fara, svo sem ߊtla­ur stofnkostna­ur og raforkuver­. Afar ■r÷ng tÝmam÷rk hafa augljˇslega sett ˙ttektara­ila Ý spennitreyju, og margt er af ■eim s÷kum byggt ß athugununum eins sumars.

┴lyktunaror­ og ˇskir Landsvirkjunar

Landsvirkjun hefur kosi­ a­ ■jappa efni matsskřrslu sinnar ß 168 bla­sÝ­ur og ■ykir sjßlfsagt řmsum Šrin lesning. Ůegar a­ baki liggja 43 rannsˇknarskřrslur auk fyrirfer­armikilla vi­auka mß ljˇst vera a­ margt ver­ur ˙tundan sem Šskilegt hef­i veri­ a­ fylgdi me­ Ý meginmßli. Til einf÷ldunar hafa ritstjˇrar sett margt Ý t÷flur en oft getur reynst erfitt fyrir lesanda a­ ßtta sig ß hva­ ß bak vi­ ■Šr břr. Ůrßtt fyrir ■essa annmarka koma Ý matsskřrslu fram sam■jappa­ar upplřsingar um lÝkleg ßhrif ■essa tr÷llslega fyrirtŠkis, ß heildina liti­ svo neikvŠ­ a­ me­ ˇlÝkindum er a­ Landsvirkjun telji sÚr fŠrt a­ nota ■Šr sem grunn til a­ bi­ja um grŠnt ljˇs fyrir Kßrahnj˙kavirkjun. ╔g er sannfŠr­ur um a­ ■a­ er hrollur Ý forstjˇra Landvirkjunar og hans li­ssveit a­ fara me­ ■essa skřrslu a­ bakhjarli fram me­ slÝka bei­ni og kalla menn ■ˇ ekki allt ÷mmu sÝna ß ■eim bŠ. "Ni­ursta­a Landsvirkjunar er a­ umhverfisßhrif virkjunarinnar sÚu innan vi­unandi marka Ý ljˇsi ■ess efnahagslega ßvinnings sem vŠntanleg virkjun mun skila ■jˇ­inni og ■eirrar atvinnu■rˇunar sem s÷lu orkunnar fylgir" segir Ý lokaor­um skřrslunnar.

ËsjßlfbŠr og stˇrska­leg framkvŠmd

Fyrir ■ß sem ■ekkja ekki umrŠtt virkjanasvŠ­i nema af afspurn getur veri­ erfitt a­ ßtta sig ß umfangi framkominna hugmynda. Matsskřrslan og frŠ­slu■Šttir ß bor­ vi­ Deiglu Ëmars Ragnarssonar bŠta ■ˇ miki­ ˙r, bŠ­i mßl og myndir. ╔g hef lÝkt baksvi­i Kßrahnj˙kavirkjunar vi­ 50 kÝlˇmetra vÝ­a trekt sem Štlunin er a­ safna Ý ÷llu vatni sem til nŠst og lei­a a­ st÷­varh˙si Ý Fljˇtsdal. ═ trektina ß a­ fanga nŠr 20 vatnsf÷ll, stŠrst ■eirra J÷kla og J÷kulsß Ý Fljˇtsdal, en ÷nnur einnig břsna stˇr eins og vatnakerfi Keldußr, Bessasta­aßr og Hrafnkelu. Fossar sem ■agna myndu e­a sker­ast verulega eru sennilega ß anna­ hundra­, ■ar ß me­al eru nokkrar af glŠstustu fossasyrpum landsins. Stˇrfenglegasta glj˙fur landsins, Hafrahvammaglj˙fur, ver­ur skori­ um ■vert af 190 metra hßrri stÝflu og skili­ eftir sem ■urr skur­ur ■a­ sem eftir ver­ur ne­an vi­ stÝflu. Kˇrˇnan ß ■etta sk÷punarverk ß svo a­ ver­a um 60 ferkÝlˇmetra dřki fyrir ofan, kalla­ Hßlslˇn, me­ allt a­ 75 metra vatnsbor­ssveiflu. ═ ■etta forŠ­i ß a­ s÷kkva j÷kulminjum ß heimsmŠlikvar­a a­ ■vÝ vi­ lesum Ý matsskřrslunni og er ■ß ßtt vi­ sethjallana miklu og einstŠ­u. Ůar kaffŠr­ust 32 ferkÝlˇmetrar grˇ­urlendis og ˇkj÷r af jar­vegi, sem ˇhjßkvŠmilega myndu rofna ß 75 metra hŠ­arbili eftir a­ grˇ­urhulan deyr ß strandlengjum ■essa mikla lˇns. Ůetta rofbelti yr­i vÝ­a 600 - 1200 metra breitt og jar­vegurinn 2,5 m ■ykkur a­ jafna­i, lesum vi­ Ý matsskřrslu. Miki­ ßfok getur or­i­ ß grˇin svŠ­i, ekki sÝst austan lˇnsins, jafnvel svo nemi meira en 1 metra ■ykknun ß ßratug nŠst fj÷rubor­inu. ═ skotlÝnu ■essarar ey­ingar eru sjßlf Vestur÷rŠfi. MˇtvŠgisa­ger­ir eru augljˇslega sřnd vei­i en ekki gefin.

Svonefnt Hßlslˇn myndi fyllast af aurframbur­i undan Br˙arj÷kli ß nokkur hundru­ ßrum a­ mati skřrsluh÷funda, en strax a­ ÷ld li­inni myndi frambur­ur hafa fyllt 6 innstu kÝlˇmetra lˇnsins og mynda­ ■ar eyrar me­ j÷kulseti. HÚr vŠru menn a­ efna Ý minnismerki sem enginn getur fjarlŠgt, stÝflur og steinur­ a­ baki me­ uppblßsnum au­num og misturkˇfi Ý kring ■ar sem n˙ eru grŠnar afrÚttir, votlendi, fugl og hreindřr. Var einhver a­ stinga upp ß a­ kalla ■etta ■jˇ­gar­?

Lagarfljˇt skiptir litum

Kßrahnj˙kavirkjun mun hafa bein og ˇbein ßhrif a­ heita mß ß allt FljˇtsdalshÚra­, raflÝnugßlgarnir me­taldir. Svifaurinn sem n˙ er Ý Lagarfljˇti gefur ■vÝ einstŠ­an hvÝtleitan og gulgrŠna lit. Me­ tilkomu vatnsins frß J÷klu munu a­stŠ­ur breytast verulega, svifaur eykst verulega, gagnsŠi minnkar um meira en helming, lÝfrÝki Fljˇtsins rřrnar miki­, vatn ■ess kˇlnar, hitinn lŠkkar um 0,5- 1░ C a­ sumarlagi og litur ■ess yr­i dekkri og br˙nleitari en n˙ er.

Vatnsbor­ Lagarfljˇts myndi eftir fyrri ßfanga hŠkka a­ me­altali um 28 cm en 17 cm ef sprengt vŠri ˙t klapparhaft vi­ Lagarfoss ef tr˙a mß skřrsluh÷fundum. Innan vi­ Fljˇtsbotn upp a­ frßrennslisskur­i yr­u ßhrifin meiri og fßtt um mˇtvŠgisa­ger­ir og einnig ne­an vi­ Lagarfoss. ┴hrifasvŠ­i­ vegna vatnsbor­shŠkkunar er meti­ ß allt a­ 500 m ˙t frß fljˇtsb÷kkum ■ar sem lŠgst er.

J÷kulsß Ý Fljˇtsdal er rß­gert a­ stÝfla ne­an vi­ Eyjabakka og yr­i ■ar til svonefnt Ufsarlˇn bak vi­ 32 m hßa stÝflu. ═ ■a­ settust samkvŠmt ߊtlun skřrsluh÷funda yfir 500 ■˙sund tonn af aurbur­i ß ßri. Honum ■yrfti a­ skola ˙t sÝ­sumars helst ßrlega og ■ß bŠrist aurinn ni­ur Ý Lagarfljˇt ß nokkrum d÷gum e­a vikum og fŠri ekki leynt!

Hva­ rÚttlŠtir slÝk nßtt˙ruspj÷ll?

═ matsskřrslunni er slegi­ ˙r og Ý um ■au efnahagslegu ßhrif sem Ý or­i kve­nu eiga a­ rÚttlŠta hervirkin jafnt ß hßlendi sem Ý bygg­. Skřrt er teki­ fram af Landsvirkjun a­ mat ß Kßrahnj˙kavirkjun sÚ ˇtengt ßlverksmi­ju. Samt er vÚfrÚttin um efnahagslegan ßvinning af NORAL-verkefninu notu­ sem rÚttlŠting fyrirhuga­ra framkvŠmda. ═ ■vÝ sambandi er ekki tala­ Ý vi­tengingarhŠtti heldur ˙treikningar settir fram eins og ßlverksmi­ja ß Rey­arfir­i vŠri sta­reynd. Ůa­ ß greinilega a­ ry­ja virkjuninni braut, komast me­ hana gegnum mat ß umhverfisßhrifum me­ ßlverksmi­ju sem beitu, ■ˇtt enginn viti um ni­urst÷­u Ý yfirstandandi ß■reifingum um ■a­ fyrirtŠki. SÚrstaklega vir­ist eiga a­ beita Austfir­inga ■essu brag­i, en einmitt ■eir myndu finna sßrast fyrir aflei­ingum Kßrahnj˙kavirkjunar um ˇkomna tÝ­. RÚttilega segir Ý matsskřrslu a­ bein ßhrif hennar ß atvinnulÝf ß Austurlandi yr­u lÝtil e­a innan vi­ 20 st÷rf vi­ vi­hald og rekstur. ┴lverksmi­ja er annar kapÝtuli en brß­lega er von ß matsskřrslu hana var­andi.

Kßrahnj˙kavirkjun ber a­ meta ß eigin forsendum, eins og Landsvirkjun bi­ur um. ═ fyrirliggjandi g÷gnum er margfaldur efnivi­ur til a­ vÝsa ■essum kaleik frß. Undir ■ß kr÷fu hljˇta margir a­ taka sem kynna sÚr fyrirliggandi g÷gn.

Hj÷rleifur Guttormsson

 

 


Til baka | | Heim