Hj÷rleifur Guttormsson 22. október 2001

Sameinu­ gegn stˇri­justefnunni

┴varp ß landsfundi VG 19. oktˇber 2001

S÷guleg ■rj˙ ßr

Flokkurinn sem hÚr fundar hefur ■egar sett mark sitt ß ═slandss÷guna. Fyrir a­eins ■remur ßrum stˇ­u m÷rg okkar frammi fyrir ■vÝ, hvort vi­ Šttum a­ ganga ßttavitalaus inn Ý ■oku me­ m÷rgu ßgŠtu fˇlki, hŠtta afskiptum af ■jˇ­mßlum e­a reisa merki - ß nřjum grunni. Hausti­ 1998 var ekkert sjßlfgefi­ Ý ■essum efnum, sÝst af ÷llu hva­a hljˇmgrunn flokkur um hef­bundin vinstrigildi, um ˇhß­ ═sland og me­ umhverfisvernd og sjßlfbŠra ■rˇun a­ lei­arljˇsi myndi hljˇta me­al ■jˇ­arinnar. Svartsřnisspßr bßrust vÝ­a a­, frß lŠr­um stjˇrnmßlafrŠ­ingum og pˇlitÝskum andstŠ­ingum. ŮŠr megnu­u hins vegar ekki a­ fŠla fˇlk frß mßlsta­ sem ■a­ haf­i tr˙ ß og studdi Ý hjarta sÝnum. Margir sem ekki h÷f­u ß­ur veri­ ■ßtttakendur Ý stjˇrnmßlastarfi gßfu sig fram. Stu­ningur 15 ■˙sund kjˇsenda Ý al■ingiskosningunum vori­ 1999 var svari­ og ■a­ dug­i fyrir 6 fulltr˙um inn ß Al■ingi ═slendinga. Sß hˇpur hefur skila­ ˇtr˙lega gˇ­u verki - ßn undantekninga. Fyrir ■au st÷rf er ßstŠ­a a­ ■akka ß ■essum fundi og ÷­rum sem plŠgt hafa akurinn. - N˙, a­ hßlfu kj÷rtÝmabili li­nu, er hollt a­ spyrja, hvar vŠrum vi­ ßn ■essa flokks Vinstrihreyfingarinnar grŠns frambo­s, hvar vŠri mßlsta­ur okkur og r÷dd Ý samfÚlaginu ßn hans?

┴rßsin ß Ýslenska nßtt˙ru

┴ verkefni hefur ekki skort, sviptingar og vi­fangsefni allt Ý kring, bŠ­i heima og erlendis. Fyrst af heimavettvangi. RÝkisstjˇrnin gengur n˙ sameinu­ undir stˇri­jumerki sem Framsˇknarflokkrinn hanna­i fyrir samstarfsflokkinn. Efnahagsmßl Ý landinu og hag■rˇun nŠsta ßratugar er sett ß eitt spil, ßlverksmi­jur og aftur ßlverksmi­jur me­ tilheyrandi umhverfisfˇrnum. HÚr er ekki fj÷lbreytninni fyrir a­ fara. ═ ÷llu frjßlsrŠ­istalinu hefur rÝkisstjˇrnin sett saman tvŠr fimmßra ߊtlanir sem sˇmt hef­u sÚr vel Ý SovÚtrÝkjunum sßlugu. ═ ■eim tvinnast saman rÝkisforsjß Ý stˇri­juuppbyggingu og ■r÷ngir flokkshagsmunir. Inn Ý ■etta samhengi flÚttast Landsvirkjun og stˇrverktakar og allt minnir ■etta gangverk me­ slßandi hŠtti ß hergagnai­na­ Ý ˙tl÷ndum, ■ar sem saman fer pˇlitÝsk Ýhlutun og leynd Ý nafni ■jˇ­ar÷ryggis, hÚr haldi­ uppi Ý nafni vi­skiptaleyndar. RÝkisstjˇrnin talar n˙ Ý alv÷ru um a­ afla ■urfi vi­bˇtarorku fyrir 800 ■˙sund tonna ßlframlei­slu nŠstu 10 ßrin. ═ ■etta fŠru 12 teravattstundir af raforku sem vŠri 150% aukning frß ■eim 8 teravattstundum sem n˙ eru samtals framleiddar Ý landinu. HÚr er veri­ a­ undirb˙a ßrßs ß nßtt˙ru ═slands Ý ß­ur ˇ■ekktum mŠli, og kannski engin tilviljun a­ utanrÝkisrß­herra hefur kalla­ til hersveitir Nor­urvÝkings til ■ess me­al annars a­ hafa auga me­ virkjunum ß hßlendinu. ═ herkostna­inn er lag­ur or­stÝr ═slands Ý umhverfismßlum. Losun grˇ­urh˙salofttegunda frß ■essum ßlverksmi­jum myndi nokkurn veginn upp ß punkt og prik Úta upp mengunarheimildir samkvŠmt "Ýslenska ßkvŠ­inu" margnefnda. ┴ nřafst÷­nu Orku■ingi sag­i gestafyrirlesari, Baldur ElÝasson, rß­gjafi Ý orkumßlum hjß ABB Ý Sviss, a­ aldrei hef­i hann skammast sÝn fyrir a­ vera ═slendingur eins og ■egar hann frÚtti af frammist÷­u stjˇrnvalda Ý loftslagsmßlum og Kyˇtˇferlinu.

Vinstrihreyfingin grŠnt frambo­ er eina stjˇrnmßlaafli­ Ý landinu sem hefur marka­ skřra stefnu gegn ■essum hervirkjum og Ý ■essum stˇrmßli sem ÷­rum talar flokkurinn einni r÷ddu hvar sem er ß landinu. Nßtt˙rufarsr÷skun og mengun er hins vegar ekki eina ßstŠ­an fyrir gagnrřni okkar. SamfÚlagslegu ßhrifin, efnahagslegar aflei­ingar, stˇraukin skuldsetning og ßhŠtta fyrir ■jˇ­arb˙i­ eru ekki sÝ­ur varhugaver­. Ůessi mßl ver­a ßfram Ý brennidepli stjˇrnmßlanna og ■ar ß flokkur okkar samlei­ me­ samt÷kum nßtt˙ruverndarfˇlks hÚrlendis og fj÷lda fˇlks, karla og kvenna, utan og innan stjˇrnmßlaflokka. Enn er rß­r˙m til a­ aftengja ■ß samfÚlagslegu sprengju sem tifar yfir Austurlandi og svipu­ ßform eru vÝ­ar ß d÷finni, allt frß Langasjˇ til StraumsvÝkur.

Vi­br÷g­ vi­ hnattvŠ­ingu

═ al■jˇ­aumhverfinu hafa um skei­ gengi­ yfir breytingar sem setja st÷­u og framtÝ­ heimsbygg­ar Ý mikla ˇvissu. HnattvŠ­ingin margumrŠdda hefur veri­ innleidd ß hßlfum ÷­rum ßratug me­ samspili tŠkni■rˇunar og pˇlitÝskra ßkvar­ana. HnattvŠ­ingin setur mark sitt ß vi­skipta- og fjßrmßlalÝf heimsins. Samtenging fjßrmßlamarka­a og ˇheftir fjßrmagnsflutningar eru undirsta­a ■essa kerfis ß efnahagssvi­i, ■ar sem fj÷l■jˇ­afyrirtŠki eru gerendurnir og hafa a­ miklu leyti teki­ vi­ hlutverki ■jˇ­rÝkja og kj÷rinna stjˇrnmßlamanna. ┴tr˙na­urinn ß ˇheftan marka­ ß flestum svi­um, me­al annars Ý lÝftŠkni, er a­ gera mannleg og si­rŠn gildi a­ hornrekum og fulltr˙alř­rŠ­i­ a­ skrÝpamynd. Sřnishorn af ■vÝ sßum vi­ Ý forsetakosningum Ý BandarÝkjunum sÝ­astli­inn vetur. Vantr˙ almennings ß hef­bundnum stjˇrnmßlum birtist Ý Š minni ■ßttt÷ku fˇlks Ý kosningum. Athyglin beinist a­ fundum ■ar sem raunverulegar ßkvar­anir eru teknar eins og dŠmi sanna frß Seattle til Gen˙a. Fj÷ldamˇtmŠlin ■ar og vÝ­ar hafa ekki sÝst beinst a­ neikvŠ­um ■ßttum hnattvŠ­ingar. Sjßlfsprottin samt÷k almennings hafa me­ a­ger­um sÝnum haft jßkvŠ­ ßhrif, en lÝka or­i­ til ■ess a­ oddvitar stˇrveldanna eru farnir a­ svipast um eftir afviknum st÷­um til fundahalda.

Sprengjuregn ekki rÚtta svari­

Skelfingar ■Šr sem n˙ ganga yfir og birtast Ý svonefndum hry­juverkum eru skilgeti­ afkvŠmi tŠkni■rˇunar og allsherjar marka­svŠ­ingar. Enginn vÚfengir a­ ofurvald fj÷l■jˇ­afyrirtŠkja og ˇheft fjßrmagnsflŠ­i heimshorna ß milli hefur ■egar stˇrauki­ misskiptingu milli ■jˇ­a og innan samfÚlaga. Írbirg­in sem Vesturl÷nd halda beint og ˇbeint hlÝfiskildi yfir eru grˇ­rarstÝa fyrir bitur­ og vonleysi sem fŠr menn til a­ grÝpa til ÷r■rifarß­a. RafrŠn bo­skipti og vi­kvŠm hßtŠkni Ý n˙tÝmasamfÚl÷gum gerir har­sn˙num hˇpum og einstaklingum kleift a­ setja allt ß annan endann. Ůa­ sem vi­ h÷fum veri­ a­ upplifa sÝ­ustu vikur er a­eins veikt forspil ■ess sem gŠti veri­ Ý vŠndum. OlÝulindir Mi­austurlanda eru nßlŠgt hjarta ßtakanna og ß bak vi­ blundar kjarnorkan, bŠ­i Ý formi vopna og orkuvera.

Svari­ vi­ 11. september hef­i ßtt a­ vera allt anna­ en sprengjuregn risaveldis yfir eitt af fßtŠkustu l÷ndum veraldar, jafnvel ■ˇtt ■a­ hřsi meintan h÷fu­paur Ý helli. Undirrˇtin er misskiptingin, stu­ningur vi­ ˇgnarstjˇrnir og hroki og yfirlŠti gagnvart hugarheimi annarra, h÷fnun ß fj÷lbreytni og oftr˙ ß vopnavaldi. Ůa­ er skelfilegt a­ sjß hvernig Sameinu­u ■jˇ­irnar hafa veri­ sni­gengnar a­ undanf÷rnu, hvernig reynt er a­ ■agga ni­ri Ý fj÷lmi­lum, ■rengja a­ persˇnufrelsi og auka valdheimildir framhjß lř­rŠ­islegu eftirliti. VÝ­tŠkar a­ger­ir gegn hry­juverkum skila ekki ßrangri nema fram komi jafnhli­a ß■reifanlegur vilji til stefnubreytingar hjß ■eim sem sitja a­ au­i og v÷ldum. Um lei­ og vi­ fordŠmum valdbeitingu og vo­averk sem bitna ß samfÚl÷gum og saklausu fˇlki hljˇtum vi­ a­ vara sterklega vi­ a­ lßta vopnin tala eins og n˙ er gert.

"Bi­hetjur kjallaranna"

═ ˇgleymanlegu kvŠ­i sÝnu, London, orti norska skßldi­ og barßttuma­urinn Nordal Grieg [■ř­ing Magn˙sar ┴sgeirssonar] upp ˙r 1940 um "mor­drekaflugsins gnř" og "helspunavÚlar" nasistanna sem strß­u "feig­ yfir ■÷k og hvirfla". Ůa­ var au­velt a­ finna til samkenndar Ý ■vÝ strÝ­i gegn ßrßsara­ilanum og me­ "brßf÷lum b÷rnum" Lund˙na, "bi­hetjum kjallaranna" sem skri­u a­ morgni upp ˙r loftvarnarbirgjunum. SlÝka samkennd vantar Ý ■eim hildarleik sem n˙ er skollinn ß og mßlsta­urinn er tvÝsřnni svo ekki sÚ meira sagt. Einnig margir BandarÝkjamenn ßtta sig ß ■essu, ■eirra ß me­al Chalmer Johnson, fyrrum rß­gjafi CIA sem Der Spiegel vitna­i Ý um sÝ­ustu helgi undir fyrirs÷gninni: "Engin uppskrift a­ fri­i" en hann segir ■ar me­al annars: "BandarÝkin ver­a a­ skilja ßstŠ­urnar [a­ baki 11. september] og breyta Ý samrŠmi vi­ nřtt innsŠi - en ekki breg­ast vi­ eins og heimsvaldasinna­ur slagsmßlahundur."

Nř sřn til borgarskipulags

Vinir eru ekki sÝst ■eir sem segja til vamms. Almenningur Ý ■essu stˇrkostlega landi, BandarÝkjum Nor­ur-AmerÝku, ß skili­ a­ lifa ˇßreittur af hermdarverkum ekki sÝ­ur en brßf÷l b÷rnin Ý London, PalestÝnu e­a Afganistan. BandarÝkjamenn hef­u af nˇgu a­ taka til a­ mi­la heimsbygg­inni af reynslu sinni, ■ekkingu og visku, einnig um ■a­ sem aflaga fer Ý n˙tÝmanum. Einn slÝkur fulltr˙i, arkitektinn Anton C. Nelessen kom nřlega hinga­ til lands og tjß­i sig um sÝna reynslu og sřn til skipulags borga og bygg­a, eins og lesa mßtti um Ý Morgunbla­inu Ý gŠr, 18. oktˇber. Ůegar Úg leit yfir ■ß frßs÷gn var­ mÚr hugsa­ til vŠntanlegs fundar sem hÚr er hafinn undir yfirskriftinni fj÷lbreytni. Skilabo­ ■essa bandarÝska frŠ­imanns voru me­al annars: "Burt me­ stˇr skrifstofuhverfi og stˇra verslunarkjarna og burt me­ svefnbŠina". Fj÷lbreytni Ý minni einingum, ■ßtttaka almennings Ý ßkv÷r­unum og sveigjanleiki voru lykilor­ a­ hans mati.

M÷rg erfi­ prˇf framundan

Flokk okkar skortir ekki vi­fangsefni og r÷dd okkar ■arf a­ hljˇma Ý lř­rŠ­islegum ■jˇ­kˇr ß ═slandi. Vi­ getum veri­ ßnŠg­ me­ hljˇmbotninn, ■ann rÝka og vaxandi stu­ning sem vi­ vinstri-grŠnir h÷fum fengi­ til ■essa. En fyllumst ekki sjßlfumgle­i. Sem gildir ■ßtttakendur Ý stjˇrnmßlum eigum vi­ eftir a­ ganga undir m÷rg prˇf og sum vafalaust erfi­. Einur­ og hei­arleiki eru ■ß gott vegarnesti en einnig vir­ing fyrir ÷­rum sjˇnarmi­um og gildum. A­eins ■annig hl˙um vi­ a­ fj÷lbreytni Ý samfÚlagi okkar og umhverfi.

Berum mßlsta­ okkar sˇkndj÷rf fram svo a­ b÷rn heimsbygg­ar, bi­hetjur morgundagsins, megi sjß sˇl rÝsa yfir i­jagrŠnum v÷llum.

Hj÷rleifur Guttormsson

 

 


Til baka | | Heim