Hj÷rleifur Guttormsson 30. aprÝl 2001

Skammsřn orkupˇlitÝk stjˇrnvalda

UmmŠli umhverfisrß­herra

═ plaggi sem umhverfisrß­herra lag­i fram ß Umhverfis■ingi Ý jan˙ar sÝ­astli­num og ber yfirskriftina SjßlfbŠr ■rˇun ß nřrri ÷ld segir Ý kafla um endurnřjanlega orkugjafa:

"═sland břr yfir gÝfurlegum orkuau­lindum, einkum Ý formi jar­hita og vatnsorku...Vi­ nßnari sko­un telur Orkustofnun lÝklegt a­ til lengdar megi virkja 35-40 TWs/ßri [terawattstundir ß ßri] ß hagkvŠman hßtt. ═ ■essu mati hefur ekki veri­ teki­ tillit til brottfalls vegna nßtt˙ruverndar, og ■vÝ hefur oft veri­ tala­ um 30TWs/ßri sem lÝkleg efri m÷rk fyrir nřtanlega vatnsorku. SjßlfbŠr orkuvinnsla ˙r hßhita hefur veri­ metin um 20 TWs/ßri mi­a­ vi­ n˙verandi tŠkni og reynslu."

R÷ng skilabo­

Vi­ ofangreind ummŠli umhverfisrß­herra er margt a­ athuga. T÷lurnar sem rß­herrann ber Orkustofnun fyrir eru a­ vÝsu kunnuglegar. Stofnunin hefur hŠkka­ dßlÝti­ mat sitt ß vatnsaflinu ß sÝ­ustu ßratugum ■annig a­ heildartala frß henni er 55-60 terawattstundir ß ßri. A­ mÝnu mati gefur ■essi tala ekki tilefni til fyrirsagna eins og "gÝfurlegar orkuau­lindir" en slÝkar upphrˇpanir hafa lengi veri­ ß sveimi Ý stjˇrnmßlaumrŠ­u hÚrlendis. ═ al■jˇ­legu samhengi er hÚr a­eins um dropa Ý hafi­ a­ rŠ­a, sem litlu sem engu mßli skiptir. Í­ru mßli gegnir um gildi Ýslenskra orkulinda fyrir fßmenna ■jˇ­ eins og ═slendinga. Innlend orkuframlei­sla er ■egar gildur ■ßttur Ý lÝfskj÷rum ■jˇ­arinnar og orkulindirnar ßkve­in trygging og au­lind til framtÝ­ar liti­. Íllu skiptir hins vegar a­ mat ß nřtingarm÷guleikum sÚ raunsŠtt og taki tillit til heildarhagsmuna, ■ar ß me­al nßtt˙ruverndar og annarrar landnřtingar.

Gj÷rbreytt sta­a

Lengi vel voru verkfrŠ­ilegar athuganir ß vatnsafli hÚrlendis nŠr einrß­ar og lÝti­ hugsa­ um ßhrif virkjana ß nßtt˙rufar og a­ra landnřtingu. Sta­an fyrir aldarfjˇr­ungi var lřsandi fyrir einhli­a nßlgun en ■ß voru me­al nřtingarkosta sem haldi­ var fram Ý fullri alv÷ru virkjun Gullfoss, Dettifoss og Ůjˇrsßrvera svo dŠmi sÚu nefnd. Fyrirsagnir um gÝfurlegar orkuau­lindir og hugmyndir um stˇri­ju Ý krafti ■eirra ur­u til vi­ ■essar a­stŠ­ur. SÝ­an hefur margt breyst. Mat ß ßhrifum stˇrframkvŠmda ß nßtt˙ru og umhverfi hefur ■rˇast stig af stigi. Stˇrkostleg breyting hefur or­i­ Ý vi­horfum almennings til ˇbygg­anna og ß nau­syn nßtt˙ru- og umhverfisverndar. Ţmsir stjˇrnmßlamenn og framkvŠmdaa­ilar eru hins vegar enn fastir Ý g÷mlu fari og hamra ß stˇri­ju lÝkt og fyrir aldarfjˇr­ungi.

Nßtt˙ruvernd og hŠgfara nřting

Vegna sÝvaxandi ■unga umhverfisverndarsjˇnarmi­a er ˇskynsamlegt a­ leggja miki­ upp ˙r ofangreindum t÷lum um stŠr­ "hagkvŠmra" orkulinda hÚrlendis. Vi­ ߊtlanir um raforkuframlei­slu ß 21. ÷ldinni Štti a­ minnsta kosti a­ deila Ý ■Šr t÷lur me­ tveimur, sem ■řddi a­ svigr˙m vŠri til a­ framlei­a hÚr 25-30 teravattstundir af raforku Ý krafti vatnsafls og jar­varma Ý aldarlok. Ůess utan kunna a­rir orkugjafar eins og vindorka smßm saman a­ koma vi­ s÷gu Ý auknum mŠli. N˙ eru framleiddar tŠpar 8 terawattstundir raforku hÚrlendis ßrlega, ■annig a­ eftir stŠ­u ■ß nßlŠgt 20 teravattstundir sem hŠgt vŠri a­ nřta til vi­bˇtar, m.a. til a­ sinna vexti almenns raforkumarka­ar og til a­ stu­la a­ vetnissamfÚlagi og ˙trřmingu ß innfluttu jar­efnaeldsneyti. ═ ljˇsi ■essa eru stˇri­juhugmyndirnar sem veri­ hafa til umrŠ­u undanfari­ ˇ­s manns Š­i. Lßgmarkskrafa hlřtur a­ vera a­ tÝmi gefist til vÝ­tŠks og vanda­s mats ß ■vÝ hvert skynsamlegt sÚ a­ stefna, me­al annars a­ lj˙ka vinnu vi­ ■ß rammaߊtlun sem stjˇrnv÷ld hafa kynnt sem sÝna lei­ til a­ sŠtta andstŠ­ sjˇnarmi­ og forgangsra­a sˇkn Ý vatnsafl og jar­varma til framtÝ­ar liti­.

Hj÷rleifur Guttormsson

 

 


Til baka | | Heim