Hjörleifur Guttormsson 29. maí 2002

Schengen og sķgaunarnir ķ Laugardal

Hvernig mį žaš vera aš tugir manna skjóti upp kollinum į tjaldstęši ķ Laugardal, segist engin skķrteini hafa og bišji um pólitķskt hęli įn žess nokkur viti af komu žess inn ķ landiš? Svariš felst ķ Schengen-reglum sem banna aš spurt sé um vegabréf fólks į landamęrum ķ feršum milli landa į Schengen-svęšinu. Žar mį ekki einu sinni taka stikkprufur. Viš öll möguleg önnur tękifęri er fólk hins vegar krafiš um vegabréf og lögregla mį elta menn uppi eftir aš inn ķ landiš er komiš. Žetta er kölluš frjįls för og frelsi frį vegabréfaskyldu. Į sama tķma eru giršingar hękkašar og eftirlit hert į ytri landamęrum svęšisins, sem žó eru hriplek eins og strķšur straumur ólöglegra innflytjenda inn į Schengen-svęšiš ber vott um.

Afnįm vegabréfaskyldu oršin tóm

Ķslendingar eru nś farnir aš kynnast ķ reynd žeirri blessun sem fylgir Schengen-kerfinu sem kom til framkvęmda fyrir rösku įri. Meš žvķ tóku Ķslendingar aš sér aš gęta ytri landamęra Evrópusambandsins meš višeigandi töfum og tilkostnaši, sem mešal annars varšar feršalanga til og frį Vesturheimi. Kostirnir sem fylgja įttu ašild aš Schengen-samningnum eru afnįm landamęraeftirlits innan svęšisins. Žaš tekur žó hvorki til Englands eša Ķrlands, žar eš žessi rķki kusu aš standa utan samstarfsins. Rķkisstjórnin meš utanrķkis- og dómsmįlarįšherra ķ fararbroddi beitti sér fyrir ašild Ķslands aš Schengen. Fullyrt var aš héšan ķ frį žyrftu Ķslendingar ekki aš hafa įhyggjur af vegabréfaskošun ķ feršum til meginlands Evrópu. Sannleikurinn er sį aš fyrir Ķslendinga sem eyžjóš var engin įstęša til aš gerast ašili aš Schengen-kerfinu. Samlķking viš norręna vegabréfasamstarfiš er śt ķ hött, žótt žvķ vęri beitt sem agni ķ umręšum ķ ašdraganda ašildar Ķslands aš samningnum. Lķklega hafa žeir sem feršast loftleišis aldrei eins oft žurft aš draga fram vegabréf ķ feršum til og frį landinu og sķšasta įriš.

Fullveldisafsal og mismunun

Meš Schengen-samningnum afsölušu Ķslendingar sér sjįlfstęšu mati į samskiptum viš önnur rķki į żmsum svišum. Śtlendingum sem hingaš leita er nś skipt ķ tvo hópa eftir žvķ hvort žeir eru bśsettir į Schengen-svęšinu eša utan žess. Um samningsįkvęšin og breytingar į žeim höfum viš engan atkvęšisrétt og veršum aš taka žvķ sem bżšst eša segja okkur frį samstarfinu ella. Į tślkun samnings Ķslands og Noregs viš Schengen hefur žegar reynt. Um žaš sagši utanrķkisrįšherra ķ skżrslu til Alžingis um utanrķkismįl į sķšasta vetri: "Mį fullyrša aš alvarlegasti įgreiningurinn žess ešlis hafi oršiš ķ kjölfar višbragša ESB viš hryšjuverkunum ķ Bandarķkjunum 11. september 2001. Žar greindi samningsašila į um hvort umfangsmiklar ašgeršir ESB ķ kjölfar atburšanna teldust varša Schengen-samstarfiš ešur ei. Gegn andmęlum Ķslands og Noregs fékk ESB sķnu framgengt og fjallaši ekki um žessar ašgeršir į vettvangi Schengen-samstarfsins. Er nś aš koma į daginn aš żmsar af žessum ašgeršum kalla į breytingar į Schengen-samningnum sem nś eru til umfjöllunar."

Fjįrsóun og persónunjósnir

Schengen-bröltiš er eitt kostnašarsamasta ęvintżri sem rįšist hefur veriš ķ aš žarflausu hérlendis. Umfangsmiklar breytingar og stękkun į flugstöšinni ķ Keflavķk eru ašeins eitt žįttur mįlsins, aš vķsu óyndislegur og hefur spillt śtliti og fyrirkomulagi ķ flugstöšinni verulega. Til lengri tķma litiš veršur rekstrarkostnašur af margvķslegu tagi afar ķžyngjandi og er žegar farinn aš segja til sķn. Žannig voru 74 millj. kr. fęršar į dómsmįlarįšuneytiš vegna Schengen į fjįrlögum 2002 og er žaš ašeins hluti af heildarśtgjöldum. Fyrir feršažjónustu hérlendis hefur Schengen żmsa ókosti ķ för meš sér eins og Feršamįlarįš benti į ķ umsögn til Alžingis.

Umfangsmikill žįttur Schengen er flókiš mišstżrt upplżsingakerfi meš skrįningu um einstaklinga, m. a. til "...aš tryggja almannaöryggi og allsherjarreglu, žar meš tališ öryggi rķkisins." Mikiš er nś rętt um aš ytri landamęri Schengen séu harla götótt og straumur ólöglegra innflytjenda inn į svęšiš er bżsna strķšur. Hvort sķgaunarnir ķ Laugardal eru žannig til komnir skal ósagt lįtiš, en žetta įgęta fólk hefur notaš sér feršafrelsiš innan svęšisins til óvęntrar heimsóknar hingaš til lands. Viš žaš er ekki aš sakast ķ mįli sem žessu. Slķkum uppįkomum mun fjölga į nęstunni ķ krafti Schengen og jafnframt spurningunum um ķ hvers žįgu Ķsland hafi gerst ašili aš žessum fįrįnlega og dżrkeypta samningi.

Hjörleifur Guttormsson

 

 


Til baka | | Heim